Quy Định Chở Người, Hàng Hóa Trên Ô Tô 2026: Trọng Tải, Số Lượng & Mức Phạt Quá Tải

Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ đầu năm 2026, thay đổi căn bản các mức xử phạt đối với hành vi chở quá tải và quá số người trên ô tô. Các quy định này tiếp tục được siết chặt, đặc biệt là cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe (GPLX) đi kèm. Bài viết này tổng hợp chi tiết các quy định về trọng tải hàng hóa, số lượng người được phép chở và mức phạt quá tải mới nhất, giúp tài xế và chủ xe tránh bị xử phạt.

Xe tải chở hàng vượt trọng tải cho phép từ 10% đến 30% bị phạt 800.000 – 1.000.000 đồng; mức phạt tăng dần theo tỷ lệ, cao nhất lên đến 40-56 triệu đồng khi quá tải trên 150% (theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP). Với xe ô tô con chở quá số người quy định, mức phạt là 1-2 triệu đồng kèm trừ 4-10 điểm GPLX. Bài viết cung cấp bảng mức phạt chi tiết, công thức tính % quá tải và những lưu ý thực tế để bạn tuân thủ đúng quy định năm 2026.

Căn cứ pháp lý và các khái niệm cốt lõi về tải trọng, trọng tải ô tô

Nghị định 168/2024/NĐ-CP là văn bản pháp luật chính thức điều chỉnh mức xử phạt đối với hành vi chở quá tải và quá số người từ năm 2026 trở đi. Nghị định này thay thế Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), với nhiều mức phạt tăng mạnh và bổ sung hình thức trừ điểm GPLX.

Phân biệt tải trọng và trọng tải

Đây là hai khái niệm dễ nhầm lẫn nhưng có ý nghĩa pháp lý hoàn toàn khác nhau:

• Tải trọng: Khối lượng hàng hóa thực tế mà xe đang chở tại một thời điểm. Đây là con số đo được khi đưa xe lên cân.
• Trọng tải: Khả năng chuyên chở hàng hóa tối đa mà nhà sản xuất và cơ quan đăng kiểm cho phép. Con số này được ghi trong giấy đăng kiểm và trên cửa xe.

Ví dụ: Một xe tải có trọng tải thiết kế là 2.43 tấn. Nếu xe chở 3 tấn hàng, tải trọng thực tế là 3 tấn, vượt quá trọng tải cho phép 0.57 tấn. Lúc này, xe đã vi phạm quy định về chở quá tải.

Tổng trọng lượng cho phép (GVWR) và cách xác định

GVWR (Gross Vehicle Weight Rating) là tổng trọng lượng tối đa cho phép của xe, bao gồm: trọng lượng bản thân xe (kerb weight) + trọng tải hàng hóa + trọng lượng người ngồi trên xe. Thông số này được ghi rõ trong giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của xe (thường gọi là giấy đăng kiểm).

Công thức xác định trọng tải hàng hóa cho phép: Trọng tải = GVWR – Kerb Weight – (Số người x 65kg). Khi kiểm tra, lực lượng CSGT sẽ đối chiếu tải trọng thực tế (từ cân xe) với trọng tải cho phép này để xác định mức vi phạm.

Quy định về trọng tải hàng hóa cho phép trên ô tô năm 2026

Mỗi loại xe có giới hạn trọng tải hàng hóa khác nhau, được quy định cụ thể trong giấy đăng kiểm và trên nhãn mác của xe. Việc chở hàng vượt quá con số này dù chỉ 1kg cũng bị xử phạt, nhưng mức phạt chỉ áp dụng khi vượt từ 10% trở lên.

Giới hạn trọng tải theo từng loại xe

Cách xác định trọng tải cho phép từ thông số trên xe

Thông tin trọng tải cho phép thường được ghi ở 2 vị trí: trên cửa xe phía ghế lái (dưới dạng nhãn dán) và trong giấy đăng kiểm. Trên nhãn cửa xe, bạn sẽ thấy dòng chữ “Tải trọng cho phép chở (kg)” hoặc “Payload”. Trong giấy đăng kiểm, thông số này nằm ở mục “Khối lượng hàng hóa chuyên chở cho phép tham gia giao thông”.

Trường hợp xe ô tô con chở hàng

Với xe con (sedan, SUV, hatchback), quy định có phần đặc thù hơn. Hàng hóa trên giá nóc không được vượt quá tải trọng cho phép của giá nóc (thường 50-80kg tùy loại). Hành lý trong cốp xe không bị giới hạn cụ thể về khối lượng, nhưng tổng trọng lượng xe (bao gồm người, hành lý) không được vượt quá GVWR ghi trong giấy đăng kiểm.

Quy định về số lượng người được phép chở trên ô tô

Số người được phép chở trên mỗi loại ô tô được xác định dựa trên số chỗ ngồi ghi trong giấy đăng ký xe, không phải theo cảm tính. Vi phạm quy định này sẽ bị xử phạt hành chính và trừ điểm GPLX.

Xe ô tô con (sedan, SUV, hatchback)

Số người tối đa được phép chở bằng đúng số chỗ ngồi ghi trong giấy đăng ký xe. Ví dụ: Xe 5 chỗ chỉ được chở tối đa 5 người (bao gồm cả tài xế). Xe 7 chỗ chở tối đa 7 người. Trẻ em dưới 1 tuổi vẫn được tính là 1 người. Nếu xe 5 chỗ chở 6 người, đã vi phạm quy định.

Xe tải, xe đầu kéo

Cabin xe tải và xe đầu kéo thường được thiết kế chỉ có 2 hoặc 3 chỗ ngồi. Số người trên cabin không được vượt quá số chỗ ngồi theo thiết kế. Việc chở thêm người trong thùng xe tải là hành vi bị nghiêm cấm, trừ trường hợp chở công nhân, người lao động theo quy định riêng của Bộ Giao thông Vận tải.

Xe kinh doanh vận tải hành khách

Xe khách, xe buýt, xe taxi phải tuân thủ nghiêm ngặt số người theo giấy phép kinh doanh vận tải và hợp đồng vận chuyển. Xe khách giường nằm không được chở quá số giường thiết kế. Xe buýt chở quá số người so với quy định về sức chứa sẽ bị phạt rất nặng, đặc biệt là cơ chế phạt theo đầu người vượt.

Cách tính phần trăm quá tải hàng hóa và quá số người

Phần trăm quá tải là cơ sở để xác định khung hình phạt, được tính bằng công thức chung cho cả hàng hóa và số người. Nắm được công thức này, bạn có thể tự ước lượng mức phạt trước khi bị kiểm tra.

Công thức tính % quá tải hàng hóa

% quá tải = (Khối lượng vượt / Trọng tải cho phép) x 100%

Trong đó, Khối lượng vượt = Khối lượng hàng thực tế – Trọng tải cho phép.

Ví dụ cụ thể: Xe tải có trọng tải cho phép là 2 tấn (2000kg). Xe chở 2.8 tấn (2800kg) hàng. Khối lượng vượt = 2800 – 2000 = 800kg. % quá tải = (800 / 2000) x 100% = 40%. Với mức quá tải 40%, lái xe sẽ bị phạt ở khung từ 30% đến 50%.

Cách tính % quá số người

% quá số người = (Số người vượt / Số người cho phép) x 100%

Ví dụ cụ thể: Xe 5 chỗ chở 8 người (gồm tài xế). Số người vượt = 8 – 5 = 3 người. % quá số người = (3 / 5) x 100% = 60%. Với mức quá 60%, ngoài phạt tiền, tài xế còn bị trừ 10 điểm GPLX (vì vượt trên 50% số người quy định).

Mức phạt quá tải hàng hóa theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Mức phạt quá tải hàng hóa được chia thành 5 khung tỷ lệ phần trăm, áp dụng riêng cho người lái xe và chủ xe. Hình thức phạt bổ sung bao gồm tước GPLX và trừ điểm GPLX.

Mức phạt cho người lái xe

Lưu ý: Đối với xe xi téc chở chất lỏng, khung phạt từ 10% đến 30% áp dụng khi quá tải trên 20% đến 30%.

Mức phạt cho chủ xe

Chủ xe (cá nhân hoặc tổ chức) giao xe cho người khác chở quá tải sẽ bị phạt với mức cao hơn :

• Quá tải 10% đến 30%: Cá nhân 2-4 triệu, tổ chức 4-8 triệu.
• Quá tải 30% đến 50%: Cá nhân 10-12 triệu, tổ chức 20-24 triệu.
• Quá tải 50% đến 100%: Cá nhân 12-16 triệu, tổ chức 24-32 triệu.
• Quá tải 100% đến 150%: Cá nhân 16-20 triệu, tổ chức 32-40 triệu.
• Quá tải trên 150%: Cá nhân 20-28 triệu, tổ chức 40-56 triệu.

Hình thức phạt bổ sung với chủ xe: tước quyền sử dụng GPLX (nếu là cá nhân) hoặc tước phù hiệu xe (nếu là tổ chức) từ 1 đến 3 tháng.

Mức phạt chở quá số người quy định trên ô tô

Mức phạt chở quá số người thay đổi theo loại xe, từ xe con, xe tải đến xe kinh doanh vận tải hành khách. Đây là lỗi vi phạm phổ biến nhưng nhiều tài xế chủ quan.

Xe ô tô con chở quá số người

Xe dưới 10 chỗ ngồi (kể cả lái xe) chở quá số người quy định: Phạt tiền từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng. Nếu vượt từ 50% đến 100% số người quy định, tài xế bị trừ 04 điểm GPLX. Nếu vượt trên 100%, bị trừ 10 điểm GPLX.

Ví dụ: Xe 5 chỗ chở 8 người (vượt 60%) bị phạt 1-2 triệu và trừ 10 điểm GPLX.

Xe tải chở quá người trên cabin

Xe tải chở quá số người quy định trong cabin: Phạt tiền từ 600.000 đến 800.000 đồng. Mức phạt này áp dụng cho cả xe tải, xe đầu kéo và các loại xe chuyên dụng khác.

Xe kinh doanh vận tải hành khách

Lưu ý quan trọng khi chở người và hàng hóa để tránh bị phạt

Tuân thủ quy định không chỉ giúp bạn tránh bị phạt mà còn đảm bảo an toàn cho chính mình và người tham gia giao thông. Dưới đây là những lưu ý thực tế mình đúc kết từ quá trình tìm hiểu và tư vấn cho nhiều tài xế.

Khi tối ưu content cho nhiều website khác nhau, mình nhận thấy việc cung cấp thông tin pháp lý rõ ràng, dễ hiểu và cập nhật là yếu tố then chốt để thu hút và giữ chân người đọc. Bài viết này tập trung vào việc giải thích chi tiết các quy định, đưa ra ví dụ minh họa cụ thể và hướng dẫn cách áp dụng thực tế, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt và tuân thủ.

Kiểm tra giấy đăng kiểm và thông số kỹ thuật trước mỗi chuyến đi

Trước khi xếp hàng hoặc đón khách, hãy kiểm tra giấy đăng kiểm để biết chính xác trọng tải cho phép và số người cho phép. Đừng dựa vào “kinh nghiệm” vì mỗi dòng xe có thông số khác nhau. Một xe tải 1.5 tấn và một xe tải 2.43 tấn có thể cùng kích thước thùng nhưng trọng tải hoàn toàn khác.

Cách bố trí hàng hóa đúng cách

• Phân bổ trọng lượng đều: Hàng nặng đặt dưới đáy thùng, hàng nhẹ đặt lên trên. Không dồn toàn bộ hàng về một phía vì dễ gây lật xe.
• Chằng buộc an toàn: Sử dụng dây chằng, bạt phủ để cố định hàng. Hàng hóa rơi vãi ra đường cũng là lỗi bị xử phạt.
• Không vượt quá chiều cao xếp hàng: Chiều cao xếp hàng không được vượt quá 4m tính từ mặt đường đối với xe tải thùng, và không vượt quá 2.8m đối với xe tải thùng kín.

Quy định về giấy phép lưu hành xe quá tải

Nếu bạn cần chở hàng vượt quá trọng tải cho phép vì lý do đặc biệt (hàng siêu trường, siêu trọng), phải xin giấy phép lưu hành từ cơ quan quản lý đường bộ. Hồ sơ xin cấp phép bao gồm: đơn đề nghị, bản vẽ kỹ thuật hàng hóa, phương án vận chuyển, và cam kết bảo đảm an toàn giao thông. Giấy phép thường có thời hạn cho từng chuyến hoặc theo tháng.

Rủi ro khi chở quá tải

Ngoài rủi ro bị phạt tiền và trừ điểm GPLX, chở quá tải còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng: Hệ thống phanh hoạt động kém hiệu quả, tăng nguy cơ mất lái khi vào cua hoặc phanh gấp. Lốp xe dễ nổ do chịu tải vượt ngưỡng. Khung gầm, nhíp xe xuống cấp nhanh chóng, chi phí sửa chữa tăng gấp 2-3 lần so với xe chở đúng tải. Về lâu dài, xe sẽ mất giá trị khi bán lại.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải có được phép chở quá tải 10% không?

Theo quy định, xe tải không được phép chở quá tải dù chỉ 1%. Tuy nhiên, mức phạt chỉ áp dụng khi quá tải từ 10% trở lên (khung 800.000 – 1.000.000 đồng). Nếu quá tải dưới 10%, lực lượng chức năng thường nhắc nhở và yêu cầu hạ tải tại chỗ.

Mức phạt quá tải 50% đến 100% là bao nhiêu?

Đối với người lái xe, mức phạt từ 5.000.000 đến 7.000.000 đồng, kèm trừ 2 điểm GPLX. Đối với chủ xe cá nhân, phạt 12.000.000 – 16.000.000 đồng; chủ xe tổ chức phạt 24.000.000 – 32.000.000 đồng.

Xe 5 chỗ chở 6 người có bị phạt không?

Có. Xe 5 chỗ chở 6 người vi phạm quy định về chở quá số người. Mức phạt từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng. Nếu vượt trên 50% số người (tức chở từ 8 người trở lên với xe 5 chỗ), tài xế còn bị trừ 10 điểm GPLX.

Làm sao để biết trọng tải cho phép của xe?

Bạn có thể kiểm tra trọng tải cho phép ở 2 nơi: trên nhãn dán ở cửa xe phía ghế lái (thường ghi “Tải trọng cho phép chở”) và trong giấy chứng nhận kiểm định (giấy đăng kiểm) ở mục “Khối lượng hàng hóa chuyên chở cho phép tham gia giao thông”.

Chở quá tải có bị tước GPLX không?

Có. Tùy theo mức độ quá tải, tài xế có thể bị tước quyền sử dụng GPLX từ 1 đến 5 tháng. Cụ thể: quá tải từ 50% đến 150% bị tước 1-3 tháng; quá tải trên 150% bị tước 3-5 tháng. Ngoài ra, còn bị trừ điểm GPLX tương ứng với từng khung vi phạm.

Xe khách chở quá 10 người bị phạt bao nhiêu?

Xe khách chở quá 10 người sẽ bị phạt 400.000 – 600.000 đồng cho mỗi người vượt, tối đa 75.000.000 đồng. Như vậy, nếu chở quá 10 người, mức phạt có thể từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng. Ngoài ra, xe còn bị tước phù hiệu 1-3 tháng.

Có cần giấy phép gì khi chở hàng quá tải không?

Có. Nếu bạn cần chở hàng vượt quá trọng tải cho phép vì lý do đặc biệt, phải xin giấy phép lưu hành xe quá tải từ cơ quan quản lý đường bộ. Hồ sơ gồm đơn đề nghị, bản vẽ hàng hóa, phương án vận chuyển và cam kết an toàn. Giấy phép có thời hạn theo chuyến hoặc theo tháng.

Kết luận

Nắm vững quy định về trọng tải, số lượng người và mức phạt quá tải theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP là cách tốt nhất để bạn vận hành xe an toàn, đúng luật và tránh những khoản phạt không đáng có. Hãy kiểm tra giấy đăng kiểm trước mỗi chuyến đi, tính toán kỹ khối lượng hàng hóa và số người trước khi khởi hành. Nếu cần chở hàng vượt tải vì lý do đặc biệt, đừng quên xin giấy phép lưu hành từ cơ quan chức năng.